Στο μικροσκόπιο των ειδικών η υδροκεφαλία στον άνθρωπο

Τρίτη, 24 Σεπτεμβρίου 2019 08:07
shutterstock
A- A A+

Της Ανθής Αγγελοπούλου

Επιστήμονες από το πανεπιστήμιο Πατρών δημοσίευσαν έρευνα που αφορά στην κατανόηση του μηχανισμού που οδηγεί στην εμφάνιση της υδροκεφαλίας στον άνθρωπο, ενοχοποιώντας μια συγκεκριμένη ομάδα γονιδίων.

Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικές προσπάθειες για την κατανόηση του μηχανισμού που οδηγεί στην εμφάνιση υδροκεφαλίας, δηλαδή της παθολογικής συσσώρευσης ποσότητας εγκεφαλονωτιαίου υγρού στις κοιλότητες του εγκεφάλου.

Η νέα αυτή μελέτη όπως εξηγεί ο καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του πανεπιστημίου Πατρών Σταύρος Ταραβήρας, η οποία διενεργήθηκε στο εργαστήριο εστίασε στο πως ακριβώς λειτουργεί ο μηχανισμός που οδηγεί σε υδροκεφαλία. Όπως λέει ο καθηγητής, στον ανθρώπινο εγκέφαλο υπάρχουν δισεκατομμύρια εξειδικευμένα κύτταρα, τα οποία προέρχονται από έναν κοινό πληθυσμό αρχέγονων κυττάρων και είναι υπεύθυνα για διαφορετικές λειτουργίες.

Μία ομάδα τέτοιων εξειδικευμένων κυττάρων ονομάζονται επενδυματικά κύτταρα και εντοπίζονται σε μία περιοχή που αποκαλείται υποκοιλιακή ζώνη. Εκεί διαχωρίζουν τον νευρικό ιστό από το εγκεφαλονωτιαίο υγρό, ενώ μέσω των κινούμενων τριχιδίων (κροσσών) που φέρουν στην επιφάνειά τους διευκολύνουν την διακίνηση του εγκεφαλονωτιαίου υγρού. Στην υποκοιλιακή ζώνη διατηρούνται επίσης νευρικά αρχέγονα βλαστοκύτταρα με ικανότητα αυτοανανέωσης, ενώ μία άλλη ομάδα διαφορετικού τύπου κυττάρων, που ονομάζονται αστρογλοιακά, δρουν συμπληρωματικά στα επενδυματικά και εξασφαλίζουν την σταθερότητα του ιστού που διαχωρίζει την υποκοιλιακή ζώνη από το εγκεφαλονωτιαίο υγρό.

Φαίνεται λοιπόν ότι κάποια «λάθη» στη δημιουργία ή λειτουργία των επενδυματικών κυττάρων, τα οποία έχουν και γενετική βάση, επηρεάζουν την ομαλότητα της υποκοιλιακής ζώνης και τελικά οδηγούν στην εμφάνιση υδροκεφαλίας.

Σύμφωνα με τα ευρήματα τους, τα κύτταρα των ομάδων που προαναφέρθηκαν είναι αδελφοποιημένα καθώς έχουν κοινή προέλευση κατά την εμβρυογένεση. Ο ρυθμός παραγωγής των ενήλικων βλαστικών κυττάρων και των επενδυματικών κυττάρων ρυθμίζεται από πρωτεΐνες που ανήκουν σε μια οικογένεια της Geminin και ιδιαίτερα από μια πρωτεΐνη που ονομάζεται GemC1.

Η απουσία της συγκεκριμένης πρωτεΐνης οδηγεί σε απώλεια του πληθυσμού των επενδυματικών κυττάρων και κατά συνέπεια σε διαταραχή της κυκλοφορίας του εγκεφαλονωτιαίου υγρού. Επιπλέον, η πρωτεΐνη GemC1 φαίνεται ότι ρυθμίζει γενικότερα την ισορροπία μεταξύ των νευρικών βλαστικών και επενδυματικών κυττάρων.

Ο καθηγητής Ταραβήρας τονίζει ότι η ομάδα του σε συνεργασία με μία ερευνητική ομάδα από τη νευροχειρουργική κλινική του πανεπιστημίου Yale ανακάλυψαν ότι η πρωτεΐνη αυτή συμμετέχει και στον μηχανισμό παθογένεσης της υδροκεφαλίας στον άνθρωπο.

Και όπως λέει, τα ευρήματα της έρευνας αναμένεται να βοηθήσουν στην ανάπτυξη κυτταρικών θεραπειών που θα στηρίζονται σε αντικατάσταση των κυττάρων που έχουν

υποστεί βλάβη, αλλά και στη δημιουργία νέων φαρμάκων που θα στοχεύουν συγκεκριμένες πρωτεΐνες οι οποίες εμπλέκονται στην εμφάνιση της ασθένειας προκειμένου να επιτευχθεί η επιδιόρθωση των επενδυματικών κυττάρων των ασθενών.

Προτεινόμενα για εσάς

Δημοφιλή